M-84
Tenk M-84 "Pegaz"
Pegaz
Krilati konj koji je donio pobjedu
Zarobljen
avgust 1995.
Lokacija
Cazin, selo Krivaja
Operacija
Spaljena Zemlja (odbrambena)
Jedinica
5. tenkovska četa
Priča o zarobljavanju
Prvi M-84 tenk zarobljen od strane ARBiH tokom rata. Zarobljen je u augustu 1995. godine u selu Krivaja kod Cazina, tokom neprijateljske ofanzive "Spaljena Zemlja". Tenk je dobio nadimak "Pegaz" po krilatom konju, simbolu 5. korpusa. Odmah je uključen u 5. tenkovsku četu i korišten u daljim borbama.
Zanimljivosti
Prvi M-84 tenk zarobljen u ratu u BiH
Ime dobio po Pegazu - krilatom konju, simbolu 5. korpusa
Porijeklo: jugoslavenska kopija sovjetskog T-72 (Đuro Đaković)
U istoj ofanzivi uništeno 7, a zarobljen 1 M-84
Odmah uključen u 5. tenkovsku četu
Tenk M-84
M-84 je jugoslavenski glavni borbeni tenk (MBT) nastao na osnovi sovjetskog T-72. Konstruisan je u Vojnotehničkom institutu u Beogradu (1979–1983), a serijska proizvodnja započela je u “Đuro Đakoviću” u Slavonskom Brodu 1984. godine. Do raspada Jugoslavije izrađeno je oko 680 primjeraka, od čega je oko 150 izvezeno u Kuvajt.
Tehnički podaci: masa oko 42 tone, posada tri člana (komandir, nišandžija, vozač), glavno naoružanje čini 125 mm glatkocijevni top 2A46, uz koaksijalni mitraljez 7,62 mm i protivavionski 12,7 mm. Pogoni ga dizel-motor V-46TK snage 1.000 KS (za verziju M-84A), što mu omogućava brzinu do 65–70 km/h i dobjac do 450–700 km. Opremljen je automatskim punjačem (8 granata u minuti, 40–42 granate u borbenom kompletu), kompozitnim oklopom i niskom siluetom (za 15–20 % manji meta od zapadnih tenkova), kao i računarskim sistemom upravljanja vatrom sa dnevno-noćnim nišanom i laserskim daljinomjerom. Korišten je u svim ratovima na prostoru bivše Jugoslavije, uključujući i rat u Bosni i Hercegovini.
Zarobljavanje kod Krivaje
Tokom ljeta 1995. godine, u vrijeme neprijateljske ofanzive “Spržena zemlja” (operacije “Štit 95” i “Mač 95”), snage Republike Srpske Krajine (VRSK) zajedno sa formacijama Autonomne pokrajine Zapadna Bosna (APZB, snage Fikreta Abdića) napale su Cazinsku krajinu s ciljem proboja prema Bihaću i slamanja 5. korpusa Armije RBiH. Najžešće borbe vođene su od 19. do 23. jula 1995. godine, a 23. jula napad na mjesto Krivaja (u blizini Cazina) uspješno je odbijen.
Prema izvještajima o toj ofanzivi, u tim borbama je uništeno sedam neprijateljskih tenkova, uglavnom najmodernijeg tipa M-84, a jedan potpuno ispravan M-84 zarobljen je od strane boraca 5. korpusa - prvi tenk te klase u rukama Armije RBiH. Zapis sa 5korpus.com navodi da je tenk zarobljen u augustu 1995. godine u selu Krivaja kod Cazina.
Zbog svog porijekla i simbolike, tenk je dobio nadimak “Pegaz” - po krilatom konju iz grčke mitologije, koji je ujedno bio i znak, odnosno amblem 5. korpusa. Zarobljeni tenk je odmah uključen u sastav 5. tenkovske čete i korišten u daljim borbama, uključujući i završne operacije 5. korpusa tokom 1995. godine.
Značaj
“Pegaz” je postao jedan od najprepoznatljivijih simbola 5. korpusa. Njegovo zarobljavanje dokazalo je da okruženi Bihaćki džep, usprkos teškom položaju i neprijateljskoj blokadi, nije samo uspijevao odolijevati, već je bio sposoban i da neprijatelju oduzme teško naoružanje i pretvori ga u vlastito. Tenk je značajno podigao moral jedinica i predstavljao je konkretan dokaz borbene sposobnosti 5. korpusa.
Izvori
Značaj
Prvi M-84 u rukama ARBiH, simbol snage 5. korpusa